TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Δευτέρα, 29 Αυγούστου 2016

Νοσταλγία

Ν Ο Σ Τ Α Λ Γ Ι Α
 
Συχνά νοσταλγούμε το ταξίδι στον παρελθόντα προσωπικό μας χρόνο. Ακριβώς επειδή είμαστε ό,τι  πέρασε, ευχάριστο ή δυσάρεστο δεν έχει καμιά σημασία. Είμαστε ό,τι μας μάγεψε από τα περασμένα. Γι’ αυτό συγχωρέστε μας αυτή τη μυσταγωγική νοσταλγία που φεγγοβολά ακατάπαυστα μέσα μας!

Η παλιά φωτογραφία αναφέρεται σε πανηγύρι του ξωκλησιού των 12 Αγίων Αποστόλων του χωριού μας Άγιο Γεώργιο Φθιώτιδας, όπου βρισκόμασταν κι εμείς εκεί, μεταφερόμενοι από τους γονείς μας καβάλα στα συμπαθητικά γαϊδουράκια. Τότε που αντάμωνε ολάκερο το χωριό σε μια θρησκευτική πανηγυριώτικη πανδαισία.
Οι οργανοπαίχτες είναι: Κώστας Αλεξίου (Γυφτοστέργιος) στο βιολί, Βαγγέλης Ριτσώνης στο λαούτο, Βασίλης Συλεούνης στο κλαρίνο. Ο κιθαρίστας μάλλον είναι Τυμφρηστιώτης. Η τραγουδίστρια άγνωστη. Καφετζής ο Πάνος Κουμαντάνος.
Πηγή φωτό: Πάνος Κουμαντάνος

Τάκης-Κούλα Ευθυμίου




Σάββατο, 27 Αυγούστου 2016

Ο άγιος του Ρωμαίικου

Ο ΑΓΙΟΣ ΤΟΥ ΡΩΜΑΙΪΚΟΥ
Γράφει ο Παναγιώτης Δημάκης,
υπεύθυνος ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας        
Χάρτης τουρκικός 

Άγιος Χριστόφορος
Β.Χ. ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ 
Το χωριό Ρωμαίικο Βοιωτίας, βρίσκεται στη Δυτική πλευρά του Ακοντίου όρους, δίπλα στις όχθες του Κηφισού και διετήρησε το ωραίο μεσαιωνικό όνομα του, παρά τις μετοικίσεις, αλλαγές, μετονομασίες, που μετέβαλλαν και άλλαξαν την ονοματολογία των τόπων και πόλεων, ολόκληρο τον χώρο της Κεντρικής Ελλάδος. Σε περιηγητικό του κείμενο ο Κ. Ι. Δραγούμης1, ( Περιηγήσεις στην Ελλάδα μέρος β Αττική- Βοιωτία 1872-1873), δικαστικός τότε, επισκέφθηκε και περιγράφει το χωριό Ρωμαίικο, πού μάλιστα επέλεξε να παραμείνει, έχοντας περάσει από πολλά άλλα, το Αραποχώρι, Μπραχαμέζα, Μπισμπάρδι, Βελί, Δεγλέ, Μαμούρα, Άγιο Βλάσιο, Σουλινάρι, Σάχον, Μάζιον και Πετρομαγούλα². 
Αποθαυμάζει και εντυπωσιάζεται, στο Ρωμαίικο, από τον Δήμαρχο Σγουρδίτσα, την παράσταση, την παιδεία του, "..λόγιος και ευγενέστατος.." και απολαμβάνει το γεύμα με τα περίφημα χέλια της Κωπαίδας³ πού του παρέθεσε. Στην συνέχεια μετέβησαν, στον Ναό του Ρωμαίικου, όπου αριστερά τω εισερχομένω, δηλαδή σε τιμητική θέση, παρατήρησε τοιχογραφία, πιθανώς εφ' υγράς, όπου παρίστατο, (δεν αναγράφει Άγιος),άνθρωπος, ενδεδυμένος χωρικά ενδύματα, έχοντα αντί κεφαλής ανθρωπίνης, κεφαλήν κυνός, με ώτα ορθωμένα. Η καταγραφή του αυτή, είναι άκρως ενδιαφέρουσα, αφού είναι φανερό ότι περιγράφει τον Άγιο Χριστόφορο4, με λαϊκή ενδυμασία εποχής, ο οποίος στα τέλη της τουρκοκρατικής περιόδου, όταν η αρχαία Ορθόδοξη παράδοση, έχει εξασθενήσει στην περιφέρεια, ορισμένοι λαϊκοί αγιογράφοι, εν συγχύσει ευρισκόμενοι, επηρεασμένοι ίσως και από δυτικά πρότυπα, παριστάνουν τον Άγιο Χριστόφορο, ώς κυνο κέφαλον, κυνοπρόσωπον, δοξασία πού η Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως είχε επισήμως αποκη-ρύξει (Συναξάριον Μηναίον 9ης Μάιου, όπου το κυνοκέφαλος ερμηνεύεται δύσμορφος και άγριος την όψιν ). Επίσης ο Νικόδημος ο Αγιορείτης, (Συναξαριστής), στην υποσημείωση 2 της 9ης Μαΐου παρατηρεί, ότι ο Άγιος ήτο, άσχημος και άμορφος είς το πρόσωπον, όχι ότι είχε την μορφήν σκύλου... ως ιστορούσιν αυτόν μερικοί αμαθείς ζωγράφοι.... Και ο Διονύσιος εκ Φουρνά στην Ερμηνεία του, τον περιγράφει με ανθρώπινη μορφή, ώς νέον αγένειον.

Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Αρχαία γεφύρια Δυτικής Φθιώτιδας (2)

Σε αρχαία γεφύρια της Δυτικής Φθιώτιδας (2),
στο δρόμο από Μερκάδα στο Μαυρίλο
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου
Στο πέτρινο, μονότοξο, αναπαλαιωμένο γεφύρι  «Τρία Ρέματα»
λίγο έξω από το Μαυρίλο προς Μερκάδα

Στις 2 Αυγούστου, έχοντας ακούσει από Μαυριλιώτες κοντοχωριανούς ότι μπαίνοντας στο Μαυρίλο υπάρχει πολύ κοντά στον κοινοτικό δρόμο ένα αρχαίο γεφυράκι και καθώς θυμόμουν το σχόλιο παλιάς μου φωτογραφίας του 1958 στο μονότοξο γεφυράκι της πεζοπορίας προς Παλαιόκαστρο από Μεγάλη Κάψη μέσω Μερκάδας, ξεκινήσαμε για Μερκάδα- Μαυρίλο.
Παρακάμψαμε τη Μερκάδα παίρνοντας τον δρόμο από Μ. Κάψη, το Λιβαδάκι της, τη Λελούδα και πήραμε τον δρόμο για το ιστορικό Μαυρίλο.
Αρκετά έξω από το υπέροχο χωριό, σε Μαυριλιώτικο κοινοτικό χώρο, η έκπληξη για μένα που έχω περάσει αυτόν τον δρόμο άπειρες φορές, χωρίς να έχω προσέξει, ίσως και να μην υπήρχε ή να μην της έδωσα σημασία καθώς ήταν πάνω σε στροφή, η παρακάτω πινακίδα:
Ο φίλος και συνοδός μου Νίκος Παπαηρακλής γνώριζε για τον χώρο και το γεφύρι του, δεν τον είχε όμως καθώς φαίνεται επισκεφτεί…

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Αρχαία γεφύρια της Δυτικής Φθιώτιδας (1)

Σε αρχαία γεφύρια της Δυτικής Φθιώτιδας (1), στον Δικαστριώτη…
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου
Στο αναπαλαιωμένο γεφύρι στον Δικαστριώτη, παραπόταμο του Παλαιοκαστρίτη Σπερχειού που με τον Καψιώτη Σπερχειό στα Διπόταμα του σμίγουν στον Σπερχειό, μαζί και ο νερόμυλος..
Πριν μερικά χρόνια βρήκα στις παλιές οικογενειακές μου φωτογραφίες την παραπάνω ασπρόμαυρη φωτογραφία των εφηβικών μου χρόνων, του 1958, στην οποία εικονίζομαι σαν «κατσαπλιάς» όπως μου είχαν τότε πει πολύ κοντινοί μου. Ήμουν πάνω σε κάποιο εντελώς πρόχειρο ξύλινο γεφυράκι από κορμούς από πλατάνια, ασφαλέστερο καθώς φαίνεται από το πίσω μου αρχαίο πέτρινο. Αυτό, στην πεζοπορία μας από τον γενέθλιο τόπο μου, την Μεγάλη Κάψη για Παλαιόκαστρο μέσω Μερκάδας, όπως έγραψα τότε πίσω της. Με φωτογράφησε ο συγχωριανός παιδικός φίλος και συνταξιδιώτης μου Βαγγέλης Διπλάρης, δυο- τρία χρόνια μεγαλύτερός μου, γνώστης της περιοχής και πορείας μας.
Έχοντας περάσει τα χρόνια, άρχισα να προβληματίζομαι για το ποιο γεφύρι ήταν και σε ποια κατάσταση να ήταν σήμερα. Όποιον συγχωριανό ρώτησα, το αγνοούσε ή το είχε λησμονήσει. Ταυτόχρονα μου ξύπνησε την επιθυμία να επισκεφτώ όσα μπορώ περισσότερα παρόμοια αρχαία γεφύρια, εποχών που οι διαδρομές από χωριό σε χωριό ήσαν μόνο από μονοπάτια που σήμερα απερπάτητα έχουν χορταριάσει, αναδασωθεί και κλείσει..

Ξυνογαλάδες

ΞΥΝΟΓΑΛΑΔΕΣ
(του Σεραφείμ Τσιτσά)
Ξυνογαλάδες ονομάζονταν οι κάτοικοι του Λιδωρικιού κι όλης της ενδοχώρας της Δωρίδας, γιατί το κυριότερο επάγγελμά τους ήτανε, μέχρι προ τινος, αυτό του κτηνοτρόφου. Η ορεινή και δύσβατη χώρα τους, από τα χειμαδιά της ποταμιάς του Μόρνου έως την Αρτοτίνα και τις γυμνές κορφές των Βαρδουσίων είναι ένας απέραντος βοσκότοπος. Έτσι η ζωή τους περ­νούσε ανάμεσα σε στάνες και γιδοπρόβατα, ανάμεσα σε τσελιγκάτα, σε μπι­στικούς και τσοπάνους, ανάμεσα σε γάλατα, βούτυρα και τυριά. Στα χρό­νια μας, όλα αυτά αρχίζουν να περνούν στο πεδίο της Λαογραφίας.

Ένα από τα κτηνοτροφικά τους προ­ϊόντα ήταν το ξυνόγαλο. Αυτό δηλαδή που μένει από την αποβουτύρωση του γίδινου γάλακτος. Πριν επινοηθούν οι «φυγοκεντρικές» μηχανές, που ξελιγώνουν το γάλα και βγάζουν ύστερα το τυρί νηστήσιμο, σαρακοστιανό, η αποβουτύρωση στα χωριά μας γί­νονταν με το χτύπημα σε ξύλινες κοπανοκάδες, τη βούρτσα ή μποτινέλο ή καράμπα, όπως λένε στα διάφορα μέρη αυτά τα εγχώρια βιοτεχνικά σύνεργα.

Το κοπανισμένο γιδόγαλο, απ’ το οποίο έχουν βγάλει το βούτυρο, είναι το ξυνόγαλο. Ξυνούτσικο και δροσερό, όταν μάλιστα είναι φρέσκο, με τα σπιθουράκια του, είναι ορεκτικότατο το καλοκαίρι.

Πολλοί Λιδωρικιώτες  ξυνογαλάδες εγκατέλειψαν τα παλιά χρόνια τα βουνά της Δωρίδας κι εγκαταστά­θηκαν στην Αθήνα, όπου βρήκαν την τύχη τους με τα γάλατα, τα βούτυρα και τα τυριά. Ένας απ’ αυτούς — όπως μολογάει μια εύθυμη παλιά ιστορία — είχε ανοίξει γαλατάδικο στην πρω­τεύουσα. Στο χωριό του, όταν ήτανε τσοπάνος, παράδινε το γάλα του κο­παδιού του ανόθευτο, όπως το άρμεγε.

Κανένας δεν τολμούσε τα χρόνια  εκείνα να το νοθέψει, γιατί γίνονταν γρου­σουζιά στη στάνη κι έπεφτε αρρώστια απάνω της.

Στην Αθήνα όμως, τη γη της απώ­λειας, τους έπαιρνε  τους άδολους ξυνογαλάδες η δια­φώτιση ιδιαίτερα και τους έβγαζε τσι­ράκια. Νόθευαν πια το νερό με γάλα, όχι το γάλα με νερό.

Τετάρτη, 20 Ιουλίου 2016

Αδόμενα εξ Αταλάντης το 1835

Αδόμενα εξ Αταλάντης το 1835...
Γράφει ο Παναγιώτης Δημάκης,
                                  υπεύθυνος ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας                                       
Η πραγματικότητα όμως, για τους αποκαμωμένους αγωνιστές του 21', ήταν να λιμοκτονούν, τα πρώτα αυτά χρόνια, να κατασκηνώνουν στις εσοχές κτιρίων και ερειπίων, όπως εδώ στο Ναύπλιο, φθειριώντες, ασθενείς, εύκολα στρεφόμενοι στην παραβατικότητα, αφού το επίσημο κράτος, πού εκείνοι δημιούργησαν αδυνατούσε η ήταν ακόμη ανέτοιμο, να τούς εντάξει, στις δομές του.

Η πρωτεύουσα της Λοκρίδας, Αταλάντη, είχε διαταραγμένο κοινωνικό βίο, με την σχηματοποίηση του Νέου Ελληνικού Κράτους, λόγω της ληστοκρατίας, αλλά και των ανυπότακτων παλαιών αγωνιστών, οι οποίοι είχαν συνηθίσει στην βία, κατά την διάρκεια του αγώνα. Παρά το γεγονός, ότι στρατιωτικά σώματα, Οροφυλακή, ακόμη και ο απηνής διώκτης των παρανόμων μοίραρχος Κ. Τζήνος ήταν εκεί, η παράνομη δραστηριότητα εξακολουθούσε, όπως μας πληροφορεί, δημοσίευμα της εποχής.

Τρίτη, 19 Ιουλίου 2016

Δρύοπες

Δ Ρ Υ Ο Π Ε Σ ένας πανάρχαιος λαός
(του Κώστα Κοτσίλη)
Για τους αρχαίους λαούς της Κεντρικής Στερεάς Ελλάδος λίγο-πολύ είναι αρκετά γνωστά. Γνωρίζουμε για τους Φωκείς, τους Λοκρούς, ανατολικούς και δυτικούς, τους Αιτωλούς, τους Αινιάνες, τους Μαλιείς, τους Οιναίους και ακόμη άλλους λαούς που έλαβαν την ονομασία τους από την πόλη - κράτος. Ένας όμως ακόμη, λαός, αυτής της ίδιας περιοχής, μας παρα­μένει άγνωστος ή μάλλον γνωρίζουμε πολύ λίγα για την ιστο­ρία του, τη ζωή και τη δράση του. Ο λαός αυτός είναι οι Δρύοπες, το όνομα των οποίων μας παραπέμπει στο γνωστό μας δένδρο «δρυς», κοινώς «δένδρο». Προφανώς πρόκειται για το λαό των δασών.
Αναζητώντας πληροφορίες και στοιχεία ως πρώτο βοήθη­μα προστρέχουμε πάντοτε σένα εγκυκλοπαιδικό λεξικό, απόπου έχουμε:
Δρύοπες: «Λαός αρχαίος κάτοικων μεταξύ Οίτης και Παρ­νασσού, εις περιοχήν άνυδρον η οποία ελέγετο Δρυοπίς. Εθεωρούντο συγγενείς προς τους Λέλεγες και εχαρακτηρίζοντο ως φυλή ληστρική. Βραδύτερον εκδιωχθέντες υπό των Μαλιέων και των Δωριέων του Ολύμπου και της Όσσης κατέλαβον ολόκληρον την Ήπειρον, αφενός όπου υπήρχε χώρα καλούμενη Δρυοπίς και πάλι Δρυς, μετηνάστευσαν δε αφετέ­ρου και προς την Εύβοιαν, Κύθνον, Κύπρον, την Ασίνην της Αργολίδος, Κύζικον και Άβυδον» (Ήλιος, τόμος Η). Με λίγη φαντασία όλα αυτά μπορούν να γίνουν! Ένας τόσο μικρός λαός εκδιώχθηκε από έναν ακόμη μικρότερο, τους Μαλιείς, και κατόρθωσε να κυριεύσει όλην την αρχαία Ελλάδα. Είναι κάπως υπερβολικό αλλά είναι ιστορία.
Δρυόπη: «Κόρη του Δρύοπος, βασιλέως της Οίτης και σύζυγος του Ανδραίμονος, μήτηρ δε του Αμφίσσου...». Ο Αδραίμων είναι ο μυθικός ιδρυτής της Αμφίσσης, της Οζολίας Λοκρίδας, όπου και βρίσκονταν και ο ανδριάντας του. Είχε νυμφευθεί την Γόργη, θυγατέρα του βασιλέως της Καλυδώνος Οινέως, τον οποίο διαδέχθηκε στο θρόνο.

Κυριακή, 17 Ιουλίου 2016

Θεσσαλιώτικα καρπούζια

ΤΑ ΘΕΣΣΑΛΙΩΤΙΚΑ ΚΑΡΠΟΥΖΙΑ
[Της Anna  Kousiantza]

Αλωνάρης στη θεσσαλική πεδιάδα... όλοι οι δρόμοι οδηγούν στα μποστανοχώραφα με τις ντόπιες παραδοσιακές ποικιλίες,., γεύσεις δροσιάς… ποιός μπορεί να αντισταθεί… μικροί και μεγάλοι, κρεμούσαν τους τρουβάδες στο σαμάρι καβαλαρία στο γάιδαρο... κι άρχιζαν οι πρώτες δοκιμές στα μποστάνια... τα ολόγλυκα καρπούζια... όταν τα έκοβες φέτες έτριζαν... έτρωγες και ένιωθες στο στόμα σου τα ζουμιά ποτάμι... άλλες εποχές...!


Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου