TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016

Το αλέτρι στο Μουσείο Δικάστρου



To  Αλέτρι στο Μουσείο Δικάστρου
      Του Λεωνίδα Ιωάννου Καρφή
                   Αντιστρατήγου ε.α.           
       Ο δωρητής, η δωρεά
       Ένα έκθεμα, στο Μουσείο Δικάστρου, με την ονομασία Αλέτρι Δικάστρου,  προέρχεται από  δωρεά τουΑνδρέα Καλότυχου. Είναι ένα παραδοσιακό, γεωργικό εργαλείο, που χρησιμοποιούσε ο δωρητής για το όργωμα των χωραφιών του. Η επίσημη ονομασία του είναι Άροτρο.  Η λέξη ετυμολογείται  από το ρήμα  «αροτριώ», που  σημαίνει οργώνω,  ζευγαρίζω, καλλιεργώ. 

Το Αλέτρι  στο Μουσείο Δικάστρου
(δωρεά Ανδρέα Καλότυχου)

       Με την ευκαιρία, θα αναφέρω μερικά  στοιχεία  από την   ελληνική ιστορία,  τη  μυθολογία και την ιστορία περιοχής Τυμφρηστού, όπου και το Δίκαστρο,  για το Αλέτρι, το οποίο χρησιμοποιούσαν οι προγονοί μας,  επί χιλιετίες, για την καλλιέργεια της γης και  την παραγωγή σιταριού, του βασικότερου γεωργικού αγαθού,  για την ζωή του ανθρώπου (το ζήν επ’ αρότρω).

Το Αλέτρι στην ιστορία και  μυθολογία

Η «Γεωργική Επανάσταση»
         Το Αλέτρι είναι  το πιο παλιό και το πιο απλό γεωργικό εργαλείο  και το χρησιμοποίησαν πρώτοι  οι προ-Έλληνες Πελασγοί για το όργωμα της γης. Η κατασκευή και η χρήση του άρχισε από την Νέο-λιθική εποχή, περίπου την 4η π.χ. χιλιετία, που  ίσχυσε το  Νεολιθικό Τρίπτυχο  «μόνιμη Οίκηση, Γεωργία, Κτηνοτροφία». Μέχρι τότε οι Πελασγοί δεν καλλιεργούσαν τη γη,  ζούσαν με το κυνήγι και τη συλλογή  καρπών.

Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2016

Ο Πέτρο Λούκας Χαλκιάς

Ο ΠΕΤΡΟ-ΛΟΥΚΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΚΛΑΡΙΝΟ ΤΟΥ ΣΤΗ ΒΗΣΑΜΗ 1970
[Παλιές φωτογραφίες]
Πηγή Φωτο: Κ. Μαργιόλας
Επιμέλεια - Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Σημείωμα Μ. Μπότσαρη

Μάρκος Μπότσαρης. Κανο θυμισι…
Σημείωμα Μάρκου Μπότσαρη
Γράφει ο Παναγιώτης Δημάκης,
υπεύθυνος ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας
                             
Είς τον Νέον Ελληνομνήμονα Τομ. Γ δημοσιεύτηκε, το παρακάτω αυτόγραφον σημείωμα, τού δικαίως θεωρούμενου Αχιλλέα τής Ρωμιοσύνης, Μάρκου Μπότσαρη. Το χρονικό τής ευρέσεως, τού σημαντικού αυτού ιστορικού τεκμηρίου, όπου πιστοποιείται η Ελληνομάθεια τού Μάρκου, αφηγείται ο δημοδιδάσκαλος Βουλγαρελίου Γ. Παπαδημητρίου. "..Ο πατήρ μου, όστις είναι ιερεύς Βουλγαρέλιου, ιερουργών είς το εν τή συνοικία Παλαιοκατουνου, παρεκκλησιω, τής Παναγίας, εύρεν εκεί έντυπον παλαιόν Μηναίον, φέρον εξωτερικά καλύμματα, εκ λεπτής σανίδος, περικεκαλυμμένης δια λεπτού επίσης δέρματος, ώς συνεχίζουν να κατασκευάζωσιν, οι παλαιοί τα καλύμματα τών βιβλίων.

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2016

Ρουμελιώτικος γάμος

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ ΣΤΗ ΡΟΥΜΕΛΗ 1950
       [Μεταφορά των προικιών της νύφης στο σπιτικό του γαμπρού]          


Η παραπάνω φωτογραφία είναι αυθεντική του Ρουμελιώτη φωτογράφου Αποστόλη Παντέλη (Βαρδουσιώτης) και βρίσκεται στη συλλογή του Γιάννη Μάκκα στον οποίο τη χάρισε ο ίδιος ο φωτογράφος λίγο πριν το θάνατό του.

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2016

Κόκλα Βοιωτίας

Ο G.B.GRUNDY στο χωριό Κόκλα Βοιωτίας...
Γράφει ο Παναγιώτης Δημάκης,
υπεύθυνος ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας
                             

Ο Άγγλος καθηγητής Grundy (φωτο 1) στο βιβλίο του, Fifty-Five years at Oxford, Methuen+co ltd London 1945, έχει μεταξύ των άλλων, αφιερώσει ένα κεφάλαιο, στην Ελλάδα, με τον τίτλο, The Near East, όπου αναφέρεται σε περιήγηση του, τον χειμώνα του 1892-1893,σε διάφορους τόπους, καθώς και σε πληροφορίες, ενδιαφέρουσες από κάθε άποψη, όπως για τον άτυχο πόλεμο του 1897, παρότι δεν ήταν περιηγητής, αλλά φιλάρχαιος και φιλέλληνας επιστήμων, μια μαρτυρία για την κατάσταση του οδικού δικτύου της Βοιωτίας, όπου η λάσπη έφτανε τα γόνατα των αλόγων, η δε ελονοσία ήταν ενδημική στα Κόκλα κ.α. Επίσης μια μαρτυρία, για την ληστεία και την λεγόμενη σφαγή του Δήλεσι*, ακατάγραφη, ένα γεγονός πού κατατρόμαξε τότε, την Ελληνική κοινωνία, ακόμη και την διεθνή κοινή γνώμη, καθώς και τον διεθνή και Ελληνικό τύπο (φωτο 2) πού ασχολήθηκαν, με κατηγορίες και δηκτικά σχόλια, για την διαπλοκή της εξουσίας, με τους ληστές και τους παρανόμους. Ο καθηγητής Grundy, μας παρέχει, μιαν αναπάντεχη προσωπική μαρτυρία, όπως την κατέγραψε, τότε πού συναντήθηκε, με έναν γέρο-κλέφτη πού ονομάζει αρχηγό αυτών πού είχαν απαγάγει και δολοφονήσει, τους τρείς Άγγλους, χωρίς να αναφέρει το όνομά του, όπως και κανένα άλλο όνομα, πλην ενός Ιωνίδη, (Ιωαννιδη;) από τους Στανιάτες. 

Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

"Στα στενά της ανέχειας"

3ο Βραβείο ποίησης “Στα στενά της ανέχειας”
του Λογοτεχν. περιοδικού ΚΕΛΑΙΝΩ   2016  στον Μπάμπη Τσέλο

                                     Στα στενά της ανέχειας

                              Ήρθε η  εποχή που φοβάσαι την επιθυμία σου.
                              Φοβάσαι να αγγίξεις  το όνειρό σου.
                              Γύρω σου αίολα τα λόγια και οι πράξεις.
                              Δεν υπάρχουν σταθεροί χώροι.
                              Το πλήθος μέσα στο μεγάλο έλος του φαραγγιού
                              μέχρι το λαιμό.
                              Οι χάρτινες βάρκες εύκολα βουλιάζουν.
                              Τα μυαλά λιώνουν ανάμεσα στις μεγάλες μυλόπετρες.
                              Οι αξίες έχουν πλέον καταρρεύσει χωρίς αντικατάσταση.
                              Πού να πατήσεις, για να μη βουλιάξεις;
                              Βρισκόμαστε στα στενά της ανέχειας.
                              Παραδοθήκαμε αμαχητή.
                              Κι αν κάποιοι αντιστέκονται
                              μισούμε την αντίστασή τους, σ' ότι παραδοθήκαμε.
                              Πώς να δημιουργήσεις στη φτωχή εποχή;
                              Για να δημιουργήσεις, βρίσκεις τον εαυτό σου, πριν χαθείς.
                              Όταν φτάσεις πλέον στο δειλινό και το σκοτάδι έρχεται.
                              Όταν ο θάνατος  πλησιάζει.
                              Τότε δεν έχεις να χάσεις τίποτα.
                              Λιώσε κερί στο θάνατο,  η ελπίδα  να θεριέψει.
                              Χτύπα τη φτέρνα δυνατά και τίναξε τη  λάσπη.
                              Να ξέρεις.
                              Το “κύκνειο” χτύπημα της απελπισίας έχει μεγάλη δύναμη.
                              Φέρνει το μεγάλο κύμα και σαρώνει τα πάντα.
                                                            Μπάμπης Τσέλος

                                         Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2016

Οι γλάροι


5ος  ΔΙΕΘΝΗΣ  ΛΟΓΕΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΖΩΟΦΙΛΙΑΣ

Στον Αθανάσιο Δ. Χριστοδούλου, μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων απενεμήθη τιμητική διάκριση για το ποίημα του με τίτλο «ΟΙ ΓΛΑΡΟΙ». Θερμά συγχαρητήρια!

                                                              «ΟΙ  ΓΛΑΡΟΙ»
                                          Καλοκαίρι, ο ήλιος λάμπει από ψηλά,
                                          πετούν οι γλάροι πάνω απ’ τα νερά.
                                          Θάλασσα βλέπω κι ουρανό
                                          για ταξίδι πάμε μακρινό.

                                          Για τον Περσικό τραβήξαμε ξανά,
                                          οι γλάροι χαίρονται τη λευτεριά.
                                          Θυμάμαι την αγάπη μας στην αμμουδιά
                                          κι ένας γλάρος σηκώνεται ψηλά.

                                          Λευκοί σαν τον αφρό, αφροί πάνω στο κύμα,
                                          μακριά μου βρίσκεσαι τι κρίμα!
                                          Μαντίλια π’ ανεμίζουνε στη ρότα που τραβάμε
                                          κι ο Ινδός , ο θερμαστής, πότε, με ρωτά, θα φάμε;

Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2016

Βομβαρδισμός Λαμίας 1941

Κατοχικά γεγονότα
[Ο βομβαρδισμός της Λαμίας το 1941]
(Του Ευθύμιου Ν. Χριστόπουλου, εκπαιδευτικού-δημοσιογράφου)
 
Πηγή φωτο: https://gflessas.com/2016/04/

(Προσωπικά βιώματα)
     Από νωρίς το απόγευμα της Μεγάλης Πέμπτης  17 Απριλίου 1941 εμείς οι μικροί, μαζεύοντας λουλούδια στη γειτονιά, προσπαθούσαμε να ετοιμάσουμε στους «σταυρούς» μας, να ξεκινήσουμε την επόμενη το πρωί να τραγουδάμε το «σήμερα μαύρος ουρανός».
    Εκεί που γυρνούσαμε, προς το τέλος της Μάρκου Μπότσαρη στη διασταύρωση της με την Καρπενησίου, ακούσαμε τον τελάλη της Λαμίας να καλεί τους Λαμιώτες μακριά από τη Λαμία το αυριανό πρωινό της Μεγάλης Παρασκευής, γιατί γερμανικά αεροπλάνα θα τη βομβάρδιζαν. Λύπη, νευρικότητα και απογοήτευση που μας κυριάρχησαν από αυτή την είδηση, μας έκαναν να ξεχάσουμε  τα  λουλούδια και να γυρίσουμε στα σπίτια μας.
     Εκεί βρήκαμε τη μάνα και τη γιαγιά  να είναι αναστατωμένες.
    Κλειστήκαμε στο σπίτι και περιμέναμε να έρθει ο πατέρας από τη δουλειά. Είχε γανώσει δύο μεγάλα καζάνια για το μαγειρείο του Στρατιωτικού Νοσοκομείου που στεγαζόταν τότε στο καινούριο κτίριο που είχε κατασκευαστεί στο λόφο του «Γολγοθά» όπως τον έλεγαν, το λόφο που στεκόταν σα φρουρός στη νότια είσοδο της Λαμίας κάτω απ' το σιδηροδρομικό σταθμό. Είχε πάει τα καζάνια, μα ο αξιωματικός που είχε τα χρήματα  απουσίαζε και άκουσε να του λένε να πάει αύριο το πρωί. Γύρισε στο σπίτι και άρχισαν να συζητάνε που θα πηγαίναμε την άλλη μέρα, τι θα παίρναμε μαζί μας, πως και από που θα πηγαίναμε.
 Αποφασίστηκε να πηγαίναμε στην Υπάτη που ήταν το χωριό της μάνας μας και της γιαγιάς, όπου υπήρχαν πολλοί συγγενείς, και είχαμε πού να μείνουμε.

Σάββατο, 22 Οκτωβρίου 2016

Ελάτεια 1945

Ε Λ Α Τ Ε Ι Α .   ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ 1945
Γράφει ο Παναγιώτης Δημάκης,
υπεύθυνος ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας  
 
Φθειριών όμηρος διαβάζει την "Ακρόπολη" στο Κέντρο υποδοχής,
στην Αθήνα (Καραγιώργη Σερβίας)

Μία ξεχασμένη ευχαριστήρια επιστολή, πού διαφύλαξε η πρόνοια, τής οικογένειας και ο αγαπητός συμπολίτης μας Στάθης Κυριαζή Μπάσιου μάς επαναφέρει, στα πέτρινα χρόνια τού εμφυλίου και τών δεινών της πατρίδος, τότε πού αγκομαχούσε, να σταθεί όρθια, κοντά στούς Συμμάχους νικητές τού πολέμου, διεκδικώντας το δίκαιο μερίδιο της, πού δεν έλαβε όμως ποτέ, σύμφωνα με την παροιμία, "στον αγώνα μαζί, στην μοιρασιά χώρια". Δυστυχώς, η φθονερή αρχαία θεότητα, η Άτη*, παραμονεύει όπως πάντα, στις μεγάλες στιγμές τού Ελληνισμού, την κρίσιμη στιγμή, να εκτελέσει το ανόσιο έργο της, καθορίζοντας την μοίρα τών Ελλήνων, υπαγορεύοντας τις λανθασμένες αποφάσεις και υπολογισμούς, με την ύπουλη παρότρυνση και τών θεωρούμενων " φίλων ασπόνδων " , Συμμάχων, ελλείψει βέβαια δικού μας κεντρικού ελέγχου και τής ακυβερνησίας, με αποτέλεσμα οι Άγγλοι, με τις ετοιμοπόλεμες, οργανωμένες δυνάμεις, να αναλάβουν τον έλεγχο, και να μας στερήσουν τα κεκτημένα. Παρ' ολιγον μάλιστα, να χαθούν όλα, μέσα στην δίνη των παθών, όπου σκοτώνονται αδέλφια, πολεμούν γείτονες, πυρπολούν φίλοι. Η επιστολή αυτή, τεκμήριο, μάς μεταφέρει στα χρόνια αυτά, πού ένα θλιβερό κοπάδι συμπατριωτών μας, αιχμαλώτων; ομήρων; πώς να τους αποκαλέσει κανείς; πού έχουν συλληφθεί αναίτια, εική και ώς έτυχε, χωρίς κριτήρια, να οδεύουν, στο λεκανοπέδιο Αττικής πρός τα Κρώρα Δερβενοχωρίων, και φθάνει εξουθενωμένο στην Ελάτεια τού 1945. Μία αγροτική κωμόπολη, στην περίκλειστη κοιλάδα τού Κηφισού, πού ήδη. είχε πληρώσει φόρο αίματος, αλλά και λεηλασιών και πυρπολήσεων, από τα στρατεύματα κατοχής, ενώ τα παραγωγικά χωράφια, παρέμεναν αργά και ακαλλιέργητα, η κτηνοτροφία λεηλατημένη, η έλλειψη τροφίμων μεγάλη. 

Παρασκευή, 14 Οκτωβρίου 2016

Μνήμες Λέλου απ' την Κατοχή

Μνήμες του Λέλου (Λεωνίδα Πάνου) απ’ τη Γερμανική Κατοχή
Νίκος Δημητρίου Παπαδιονυσίου

Ο Νικόλας δεν λησμόνησε τις μνήμες του Λέλου από την Κατοχή, αυτές που ζήτησε και του διηγήθηκε το 1978-79. Πατέρας της συντρόφου του, παλιοκοκκινιώτης, αξιόπιστη μαρτυρία, θα ήταν κρίμα να ξεχαστούν καθώς έφυγε απ’ την ζωή.  Άλλωστε του το είχε υποσχεθεί ότι θα προσπαθούσε να τις κρατήσει και κοινοποιήσει με οποιονδήποτε δυνατό του τρόπο καθώς αποτελούν κομμάτι της Ιστορίας από τον Πόλεμο και την Γερμανική Κατοχή, ειδικά της περιοχής της κοινής τους γειτονιάς, του Καραβά και της Παλιάς Κοκκινιάς. Γι΄ αυτό και κράτησε από το 1980 τις σημειώσεις του.. Τις ρετουσάρισε και τις διηγείται βάζοντας τον ίδιο αφηγητή, χωρίς να παραλείψει ή να προσθέσει τίποτε παραπάνω απ΄ όσα του είπε, εκτός από κάποιες σχετικές φωτογραφίες που βρήκε ψάχνοντας στο Internet:  
Γερμανικά στούκας πάνω από την Αθήνα 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
«Με την εισβολή των Γερμανών και Ιταλών ήμουν στα 17.
Με τον πρώτο ήδη χρόνο της Κατοχής η πείνα ήταν φρικτή σ’ όλη την Ελλάδα, ειδικά στη Παλιά Κοκκινιά, εργατική προσφυγική συνοικία ανθρώπων, σμυρνιών, χωρίς συγγενείς σε αγροτικές περιοχές που κάτι θα μπορούσαν να προσφέρουν για τη διατροφή του, εκτός από τους Ποντίους που είχαν συγγενείς σε όλες τις αγροτικές περιοχές της Ελλάδας. Συνομήλικοί μου πέθαιναν από την πείνα. Κάποιοι, σε πρώτη φάση, έβγαζαν άσπρα χνούδια, σαν γένια, άλλοι έβγαζαν πολλά μεγάλα σπυριά από την αβιταμίνωση. Όταν τους βλέπαμε, καταλαβαίναμε ότι δεν θα ζούσαν για πολύ. Ακόμα κ’ η λαχανίδα ήταν δυσεύρετη. Πολλοί έψαχναν σε τενεκέδες σκουπιδιών να βρουν κάτι, έστω λεμονόκουπες.
Εγώ εξασφάλιζα λίγες θερμίδες από δυο μεγάλα κοφίνια μαύρη συμπιεσμένη σταφίδα που κάπου είχε ο θείος μου, ανακατεμένη με χώματα, μάλλον ήταν ζωοτροφή. Την καθαρίζαμε, όσο γινόταν, και την τρώγαμε».
Μεταφορά πτωμάτων στον μεγάλο λιμό του 1941- 42. 
Φωτό παλιού αρχείου μου άγνωστου φωτογράφου