TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Παρασκευή, 28 Απριλίου 2017

Γάμος στα Γρεβενά

ΓΑΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΣΤΑ ΓΡΕΒΕΝΑ
[Παλιά Ελλάδα]
  
Πηγή φωτο: Facebook Φωτογραφίες Μνήμες Παράδοση

Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

Το Σιδερόπορτο



ΤΟ ΣΙΔΕΡΟΠΟΡΤΟ
Γράφει ο Παναγιώτης Δημάκης, υπεύθυνος
του ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας

Η οροσειρά του Καλλιδρόμου πού ταπεινώνεται ανατολικά, στο Σφίγγιον Όρος και το φυσικό του ανάγλυφο, διασχίζεται κυρίως από την αρχαία Βασιλική οδό, Θερμοπυλών-Ελατείας. Τα πυκνά αδιαπέραστα δάση, τα κερατολιθικά και σχιστολιθικά εξάρματα ανατολικά και οι βραχώδεις κατακρημνίσεις, δημιουργούν φυσική οχύρωση. Aπό το άκρον τού εξάρματος, τού Ανεμόμυλου, μέχρι τα “Πριόνια”, από όπου συσσωρεύεται, μία πυκνή συστάδα σχιστολιθικών σχηματισμών, πού σχηματίζουν ένα υποτυπώδες, οχυρωματικό τείχος, πού σ’ ένα σημείο στενεύει πολύ, δημιουργείται μία στενή δίοδος, μία πύλη, το Σιδερόπορτο, από το οποίο διήρχοντο οι κάτοικοι, για να καλλιεργήσουν τα κτήματα τών Βασιλικών. Η αρχαία Βασιλική οδός Θερμοπυλών-Ελατείας πού μέσω τής Γέφυρας τού Σπερχειού, αποτελούσε την τροφοδοτική φλέβα Βορρά-Νότου, για την διακίνηση τού εμπορίου, τού πολιτισμού και τών ιδεών, ήταν και ο δρόμος τών διαδρομών τών βαρβαρικών φύλων, πού με την περιφερειακή εξασθένιση τού Βυζαντινού Κράτους, άρχισαν από τον 5ο αιώνα με τούς Βησιγότθους κ.λ.π. και αργότερα με τούς Σλαύους, να διασπούν τα οχυρωματικά έργα και να εισβάλλουν, στη Νότια Ελλάδα. 
Παρά τις προσπάθειες τού Ιουστινιανού, με το τείχος, πού αναφέρει ο Προκόπιος (1), η κατάσταση συν τώ χρόνω, επιδεινoύτο (2) και οι αρχαίες πόλεις, πού καταλαμβάνονται καταστρέφονται και οι πληθυσμοί ανδραποδίζονται. Οι εναπομείναντες κάτοικοι, δημιουργούν πλέον μικρότερους οικισμούς, στις παρυφές τών αρχαίων πόλεων. Έτσι δημιουργούνται τα Λεύτα, και, συνεχίζουν την ιστορική διαδρομή της Ελατείας, χωρίς όμως την αμυντική προστασία του βορείου τείχους, κατεστραμμένου ήδη, στο Σβαρνιά ( Πλακολιθιά ), πού διήκει βόρεια, σ’ όλο το μήκος τής χώρας τής Ελάτειας, και ασφαλίζει την βόρεια πλευρά, πού όριζε την κοιλάδα τού Κηφισού, με το οροπέδιο τών Βασιλικών. Ένας μικρότερος ημιονικός ορεινός δρόμος δημιουργείται αργότερα, πού διασώζεται μέχρι σήμερα, κατά τμήματα και μάλιστα, έχει σηματοδοτηθεί πρόσφατα, ώς “ ορειβατικό ” μονοπάτι, από τον αντιδήμαρχο Ελατείας Αθ. Β. Κορομπίλη. Ο Δρόμος αυτός, μέσω τών Λυκορρευμάτων, Παπαδούκα-Βασιλικά, κατέληγε στην γνωστή διαδρομή, τής αρχαίας Βασιλικής οδού. Επίσης, διευθυνόμενος δεξιά, πρός Μαραθιά-Ταχταλί, κατέληγε στον αρχαίο λιμένα τών Φωκέων, τον Δαφνούντα και στον Λογγό.

Πέμπτη, 20 Απριλίου 2017

Στη μνήμη του Αλέκου Παναγούλη



Στη μνήμη του συνάδελφου Μηχανικού Αλέκου Παναγούλη
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου
Στα χρόνια του τότε Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου που λίγη σχέση έχει με το σημερινό, όλοι οι σπουδαστές, ειδικά της ίδιας ή κοντινής χρονιάς, άσχετα Σχολής, γνωρίζονταν τουλάχιστον φυσιογνωμικά.
Κάποιοι, όπως οι συνάδελφοι που εκπροσωπούσαν πολιτικές παρατάξεις, της Αριστεράς, του Κέντρου, των Προοδευτικών του Μαρκεζίνη, της Δεξιάς, σ’ αυτά τα χρόνια του 1-1-4, των πολιτικών διεργασιών, του επωαζόμενου πουλιού της δικτατορίας, ήσαν γνωστοί σε όλους.
Ο πιο μαχητικός και αγωνιστικός του χώρου του, της Ένωσης Κέντρου, πιθανέστατα και όλων των άλλων χώρων, μ’ αυτή την αστραφτερή ματιά, έτοιμος να φθάσει στα άκρα, ακόμη και να συμπλακεί μ’ αυτούς της Ε.Κ.Ο.Φ., σε συνελεύσεις, πορείες, πολιτικές συζητήσεις μέσα στο Πολυτεχνείο κι έξω απ’ αυτό, υποτιμητικός, βαθιά είρων, σαρκαστικός* για τους αντιθέτων πολιτικών απόψεων, ήταν ο Αλέκος Παναγούλης, σπουδαστής της Σχολής Μηχανολόγων- Ηλεκτρολόγων, μεγαλύτερός του Νικόλα.

Ζαχαρίας Αινιάν



Ζαχαρίας Αινιάν
Του Γιώργου Καλλιώρα

Οι Αινιάνες υπήρξαν μια από τις πνευματικότερες  οικογένειες της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδος. Η πνευματική ιστορία των Αινιάνων ξεκίνησε από την εποχή που στην πατρίδα μας τα πάντα τα έσκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά. Οι Αινιάνες σαν οικογένεια δεν ήταν γόνοι καμιάς μεγάλης Βυζαντινής οικογένειας, αλλά ούτε έφεραν τίτλους ευγενείας. Ήταν μια φτωχή αγροτική οικογένεια από το ορεινό Μαυρίλο Φθιώτιδος που η αγάπη τους για τα γράμματα και την πατρίδα τους οδήγησαν στην δόξα και την αιωνιότητα.
Γενάρχης, της οικογενείας των Αινιάνων υπήρξε ο λόγιος Ζαχαρίας Αινιάν ή (Παπά-Ζαχαρίας), από το Μαυρίλο Τυμφρηστού όπου γεννήθηκε γύρω στο 1750-60. Ήταν ιερέας και διδάσκαλος Πιθανολογείται ότι η καταγωγή της οικογενείας του ήταν από το Πατρατζίκη (Υπάτη) και κατέφυγε στο Μαυρίλο μετά  τους διωγμούς των Τούρκων.
Σπούδασε στα Άγραφα και στο Καρπενήσι σε σχολές που είχαν ιδρύσει μαθητές των Αναστασίου Γορδίου και Ευγενίου Γιανούλη όπου πήγαινε καθημερινά με τα πόδια. Εκεί έμαθε τα πρώτα γράμματα και τα αρχαιοελληνικά κείμενα. Ίσως για κάποιο διάστημα και σε μικρή ηλικία να πρόλαβε και την σχόλη των Βραγιαννών (καταστράφηκε γύρω στο 1770 από τους Τούρκους). Αργότερα σαν ιεροδιδάσκαλος δίδαξε στο Μαυρίλο και στην Υπάτη.  Χειρόγραφες ιστορικές πηγές των αρχών του 18ου αιώνα τον αναφέρουν ως «σχολαρχούντα» στην Υπάτη. Πιθανολογείται ότι ίδρυσε σχολείο στο Μαυρίλο και ίσως την Σχολή της Υπάτης. 

Τρίτη, 28 Μαρτίου 2017

Λόγια του Γ. Μακρυγιάννη


«Και λευτερωθήκαμεν από τους Τούρκους και σκλαβωθήκαμεν εις ανθρώπους κακορίζικους, όπου ήταν η ακαθαρσία της Ευρώπης».
Γιάννης Μακρυγιάννης

 Πηγή: "Τα Τετραθέμελα Του Κόσμου"

Οι δύο .Αμερικάνες...



Οι δυο Αμερικάνες...
[Ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου
Ο Νικόλας καλοκαίρι της στρατιωτικής του θητείας...
Ένας 35άρης στρατιωτικός ιερέας με βαθμό λοχαγού, τα τρία αστράκια τα είχε καρφιτσωμένα στο μαύρο του ράσο στη θέση της καρδιάς, ωραίος άντρας, μορφωμένος, μέτριος στο μπόι, λυγερός, πολύ συμπαθής, ερχόταν από τις πρώτες μέρες του Νικόλα στην Μονάδα. Είχε την έδρα του στη Μεραρχία. Λειτουργούσε, εξομολογούσε όποιον ήθελε, κοινωνούσε και μιλούσε για λίγο στους στρατιώτες. Τελειώνοντας, έχοντάς του μεγάλη συμπάθεια, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να κάνει ένα σοβαρό διάλογο, τον ξεσήκωνε και τον έπαιρνε μαζί του με το υπηρεσιακό jeep του με στρατιώτη - οδηγό, για επίσκεψη στα Μετέωρα.
Οι δυο τους, ο νέος κι’  εντυπωσιακός παπάς με τ’ αστράκια του λοχαγού κι’ αυτός, νεαρός, γυμνασμένος, μαυρισμένος, με καλοκαιρινή στολή, έκαναν ένα αξιοσημείωτο ντουέτο, πράγμα που άρεσε στον παπά αλλά και σε τρίτους που τους έβλεπαν, ντόπιους και τουρίστες. Έμοιαζαν διαφήμιση του αμίμητου «Ελλάς ελλήνων χριστιανών». Εντύπωση έκαναν και στις καλόγριες των γυναικείων Μονών όπου τον πήγαινε συχνότερα απ’ ότι στις ανδρικές. Σε κάθε τους επίσκεψη τους  έδειχναν αξιοθέατα που δεν έβλεπαν άλλοι επισκέπτες, τους κερνούσαν υπέροχες ρακές και δικά τους γλυκά κουταλιού, τους κάθιζαν σε μέρη απίστευτης θέας του κάμπου μη προσπελάσιμα από άλλους επισκέπτες.
Εντύπωση έκαναν και στις δυο νεαρές αμερικάνες τουρίστριες, φίλες.

Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017

Βραβείο ποίησης στον Μπάμπη Τσέλο



ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ 
ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ
Β' ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΠΑΜΠΗ ΤΣΕΛΟ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ “ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΕΙΑ 2017”
 ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ “ΣΤΟ ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ” , Ψευδώνυμο: Βραχινός
                                        Στον Νίκο Καζαντζάκη
                   Ω Οδυσσέα του φωτός, ταξιδευτή του κόσμου.
                   Ω κρητικό απόσταγμα, άστραψες στον πλανήτη
                   έγινες ήλιος, φώτισες τη σκοτεινιά του κόσμου.
                   Κάτι ανήλεα σ' έσπρωξε, στον ουρανό σε πήγε. 
                   Εκεί στην άκρη του γκρεμού έβγαλες τα φτερά σου
                   κάθε μέρα γεννιόσουνα, πέθαινες κάθε μέρα. 
                   Ανάμεσα έσκαβες βαθιά κι άκουγες την καρδιά σου 
                   και με τους χτύπους έκανες το πιο μακρύ ταξίδι.
                   Δεν εβολεύτηκες ποτέ, δε ζύγιασες, δε μέτρας
                   έλυσες το ζωνάρι σου και κουζουλός εγίνεις.
                   Δεν κόμπιασε η πένα σου, δεν έχασες μελάνη.
                   Μες στην καρδιά η αγάπη σου, μες στην καρδιά ο θυμός σου
                   μας σήκωσαν τα λόγια σου, οι πράξεις, η γραφή σου.
                   Το χρέος το θεώρησες ολόκληρο δικό σου.
                   Έζησες μες στην ερημιά, με όλον τον κόσμο γύρω
                   μαχόσουν για τη λευτεριά μες στης σκλαβιάς το χρόνο.
                   Άντεξες, ήσουν άνθρωπος, εκεί που η πέτρα σπάει.
                   Την ευτυχία στη γουλιά, στο κάστανο, στο κύμα
                   Μες στη δική μου την αυλή όλο το μυστικό της.
                   Μου έμαθες τον ήχο σου με μαλγηνό σαντούρι
                   τη νιότη να μην αρνηθώ ως τα βαθιά μου γέρα 
                   να αγαπάω τη ζωή, το χάρο να αψηφάω
                   να φτάνω στην ανάσταση μεσ' απ' τη σταύρωσή μου.
                   Μπάμπης Τσέλος
                                           Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Γράσπες και σπλιθάρια στη Βελαώρα Ελάτειας



ΓΡΑΣΠΕΣ ΚΑΙ ΣΠΛΙΘΑΡΙΑ ΣΤΗ ΒΕΛΑΩΡΑ ΕΛΑΤΕΙΑΣ
[Του Παναγιώτη Δημάκη, υπεύθυνου του ιστορικού αρχείου Αμφίκλειας-Ελάτειας]
Ένας σωρός από παράξενες λέξεις, που μοιάζουν να κατρακυλούν, σαν πετροχάλικα σε χείμαρρο, με τα τραχειά ρουμελιώτικα σύμφωνα. Κριτσώπια, τσουγκάρια, κάρκαρα, γράσπες και σπλιθάρια. Λέξεις που σήμερα κοιμούνται και αργούν στην ντοπιολαλιά και σε λίγο θα σβήσουν. Μοιάζει παράδοξο γράφοντας κανείς για τα καρπερά και υδροχαρή Ελατικά Πεδία, να αναφέρεται σε άνυδρο και έρημο τόπο, στην Έρημο της Ελάτειας. Δές όμως ανατολικά, πέρα από τόν Λευτιάνο, πρός την αρχαία Οπούντια Λοκρίδα, τα ραδινά βουνά, τού Παληουριά και τού Πετρουνιά, να βυθίζουν τις απολήξεις τους, στο μαλακό χώμα του κάμπου. Μέχρι το Βαθύρεμα, το Τουρκόρεμα και τα υψώματα τού Κασίδη, την αρχαία οδό, πού οδηγούσε στην θάλασσα, την Βαρβαρόστρατα, τήν από Βορρά δίοδο τών ληστών και τα βουνά τής Σφάκας, πού δεν υπάρχει ούτε πηγή, ούτε άμπλας.
Ο υδροφόρος ορίζοντας είναι πλούσιος, αλλά βρίσκεται χαμηλά, στο υψομετρικό τού κάμπου και έτσι η μεγάλη αυτή έκταση μοιάζει άνυδρη. Παρά ταύτα, σε πολλές κορυφές και ισιώματα, μέσα στά βράχια συναντάμε σπλιθάρια, φυσικά βραχοκοιλώματα, η επίπεδους λίθους πιθοειδείς, πού συγκρατούν τα νερά τής βροχής. Από εκεί ξεδιψούσαν οι αλεπούδες και οι ασβοί, αγριοπούλια και ερπετά, τραγόπουλα και κριάρια, καμιά φορά και βοσκοί, πού αψηφούσαν τις "κοψαντέρες", τις εκκολαπτόμενες προνύμφες τών εντόμων, πού επέφεραν βαριά νοσηματα, στο πεπτικό σύστημα. Τέτοια σπλιθάρια, θα βρούμε, ανεβαίνοντας από την Κοκκινόλυσσα, στην Καρδαρόραχη το μεγαλύτερο, στα Πυργάκια, στον Κούκο Καντά, ψηλά πάντα.

Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

Το εικονοστάσι



ΤΟ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ
[Από τις ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]
Από τη Λαμία ο Νικόλας μετατέθηκε σε Μονάδα αποθηκών εκρηκτικών και πυρομαχικών σε κωμόπολη.
Ένας 35άρης στρατιωτικός ιερέας με βαθμό λοχαγού, τα τρία αστράκια τα είχε καρφιτσωμένα στο μαύρο του ράσο στη θέση της καρδιάς, ωραίος άντρας, μορφωμένος, μέτριος στο μπόι, λυγερός, πολύ συμπαθής, ερχόταν από τις πρώτες μέρες του Νικόλα στην Μονάδα. Είχε την έδρα του στη Μεραρχία. Λειτουργούσε, εξομολογούσε όποιον ήθελε, κοινωνούσε και μιλούσε για λίγο στους στρατιώτες. Τελειώνοντας, έχοντάς του μεγάλη συμπάθεια, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να κάνει ένα σοβαρό διάλογο, τον ξεσήκωνε και τον έπαιρνε μαζί του με το υπηρεσιακό jeep του με στρατιώτη- οδηγό, για επίσκεψη στα Μετέωρα.
Οι δυο τους, ο νέος κι’  εντυπωσιακός παπάς με τ’ αστράκια του λοχαγού κι’ αυτός, νεαρός, γυμνασμένος, μαυρισμένος, με καλοκαιρινή στολή, έκαναν ένα αξιοσημείωτο ντουέτο, πράγμα που άρεσε στον παπά αλλά και σε τρίτους που τους έβλεπαν, ντόπιους και τουρίστες. Έμοιαζαν διαφήμιση του αμίμητου «Ελλάς ελλήνων χριστιανών». Εντύπωση έκαναν και στις καλόγριες των  Μονών όπου τον πήγαινε συχνότερα απ’ ότι σε ανδρικές. Σε κάθε τους επίσκεψη τους  έδειχναν αξιοθέατα που δεν έβλεπαν άλλοι επισκέπτες, τους κερνούσαν υπέροχες ρακές και δικά τους γλυκά κουταλιού, τους κάθιζαν σε μέρη απίστευτης θέας του κάμπου μη προσπελάσιμα από άλλους επισκέπτες.

Πέμπτη, 9 Μαρτίου 2017